# Podręcznik Analizatora wykorzystania dysku

## Wprowadzenie

Analizator wykorzystania dysku jest graficznym programem analizującym wykorzystanie dysku dla środowiska MATE. Analizator wykorzystania dysków umożliwia skanowanie całego systemu plików lub konkretnego katalogu (lokalnego albo zdalnego).

Program automatycznie wykrywa wszystkie zmiany w katalogu domowym, jak również zamontowanych lub odmontowanych nośnikach. Analizator wykorzystania dysku wyświetla także graficzną mapę wykorzystania dysku dla każdego wybranego katalogu.

## Pierwsze kroki

Analizator wykorzystania dysku można uruchomić na trzy sposoby:

- z menu MATE Programy Akcesoria;

- z okna terminala;

- z "Otwórz za pomocą innego programu..." programu Caja

Aby uruchomić Analizator wykorzystania dysku z okna terminala, należy wpisać:

`baobab <pełna_ścieżka_do_katalogu>`, i nacisnąć klawisz Enter.

Jeżeli program Analizator wykorzystania dysku został uruchomiony z menu MATE, pozostaje uruchomiony w oczekiwaniu na działania użytkownika.

Po uruchomieniu Analizatora wykorzystania dysku z menu MATE, zostanie wyświetlone następujące okno.

### Okno Analizatora wykorzystania dysku

Shows Disk Usage Analyzer main window. Contains menubar, display area, scrollbars, and statusbar.

Użytkownik może wtedy:

- rozpocząć skanowanie systemu plików;

- wybrać określony katalog do skanowania

- wybrać zdalny serwer i katalog do skanowania

- ustawić preferencje

## Użytkowanie

### Skanowanie systemu plików

Aby rozpocząć skanowanie systemu plików, należy wybrać Analiza Skanuj system plików z menu, albo nacisnąć przycisk Skanuj system plików z paska narzędziowego.

Po ukończeniu skanowania, zostanie wyświetlone pełne drzewo systemu plików, takie jak zaprezentowane poniżej.

#### Skanowanie systemu plików Analizatora wykorzystania dysku

Shows Disk Usage Analyzer full filesystem scan window. Contains menubar, display area, scrollbars, and statusbar.

Po uruchomieniu pełnego skanowania systemu plików, okno Analizator wykorzystania dysku rozpocznie wyświetlanie drzewa katalogów z chwilą rozpoczęcia skanowania. Jeżeli jakaś duża partycja jest zamontowana, to również będzie skanowana.

Analizator wykorzystania dysku wyświetla rozmiary w drzewie katalogów jako zaalokowaną przestrzeń. Oznacza to, że wyświetlany jest rzeczywisty rozmiar, a nie widoczny rozmiar katalogu czy pliku. Aby wyświetlić widoczny rozmiar pliku czy katalogu, należy odznaczyć Widok Przestrzeń zaalokowana .

Katalog /proc, dowiązania symboliczne, urządzenia blokowe i znaki blokowe nie będą zliczane przez Analizator wykorzystania dysku.

Dowiązania stałe są analizowane w inny sposób: pierwsze dowiązanie jest liczone jako normalny plik, pozostałe dowiązania nie są zliczane, jednak są wyszczególnione w prawej kolumnie okna.

### Skanowanie katalogu

Aby rozpocząć skanowanie pojedynczego katalogu, należy wybrać Analiza Skanuj katalog z menu, albo nacisnąć przycisk Skanuj katalog z paska narzędziowego.

### Zdalne skanowanie

Aby wykonać skanowanie zdalnego katalogu, należy nacisnąć przycisk Skanuj zdalny katalog z paska narzędziowego lub wybrać z menu Analiza Skanuj zdalny katalog. Następnie zostanie wyświetlone poniższe okno dialogowe. Analizator wykorzystania dysku można połączyć ze zdalnym serwerem przez protokoły ssh, ftp, smb, http oraz https.

#### Skanowanie katalogu zdalnego Analizatora wykorzystania dysku

Shows Disk Usage Analyzer remote folder dialog window.

## Preferencje

Aby zmienić preferencje programu Analizator wykorzystania dysku, należy wybrać Edycja Preferencje.

### Okno preferencji Analizatora wykorzystania dysku

Preferences window

### Wybieranie urządzeń do skanowania

W pierwszej części okna preferencji są wyświetlane wszystkie zamontowane urządzenia. Należy kliknąć na pole zaznaczenia aby włączyć lub wyłączyć partycję z działań skanowania systemu plików

Urządzenie zamontowane jako "/" nie może zostać wyłączone ze skanowania.

### Włączanie monitorowania katalogu domowego

Jeżeli opcja jest zaznaczona, Analizator wykorzystania dysku będzie stale monitorował wszelkie zmiany katalogu domowego i ostrzegał użytkownika w przypadku dodania lub usunięcia pliku.

## Wykres drzewa

Idea wykresu drzewa została wymyślona przez Ben'a Shneiderman'a w latach 90. Jego publikacja: Wizja wykresu drzewa.

### Okno wykresu drzewa Analizatora wykorzystania dysku

Treemap's theory. Shows 2 treemap diagrams

Rysunek pokazuje przykład teorii wykresu drzewa. Każdy węzeł (tak jak jest to pokazane na drzewie) posiada nazwę (literę) oraz związany z nim rozmiar (liczbę). Rozmiar liści reprezentuje rozmiar poszczególnych plików, a rozmiar węzłów nie będących liśćmi jest sumą rozmiarów ich potomków.

Wykres drzewa jest konstruowany poprzez rekursywny podział początkowego prostokąta. Rozmiar każdego składowego prostokąta jest proporcjonalny do rozmiaru odpowiedniego węzła. Kierunek podziału przebiega naprzemiennie - na początku pionowo, potem poziomo, itp, itd. Ostatecznie początkowy prostokąt jest podzielony na wiele mniejszych, których rozmiar odzwierciedla rozmiar liści. Struktura drzewa jest również odzwierciedlona w mapie - jako rezultat jej konstrukcji. Kolor i komentarz może być użyty do podania dodatkowej informacji o liściach.

Wykresy drzewa są bardzo efektywne w przypadku, gdy rozmiar jest najważniejszą informacją do wyświetlenia.

## Wykres kołowy

Wykres kołowy jest graficzną reprezentacją wykorzystania dysku przez określony katalog. Po uruchomieniu programu, na wykresie jest wyświetlone wykorzystanie dysku przez cały system plików:

### Analizator wykorzystania dysku pokazuje wykres kołowy wykorzystania dysku przez system plików

After launching the application, it is showed the file system usage. Graphical representation on the right.

Po rozpoczęciu skanowania katalogu, drzewo katalogów jest wyświetlana po lewej stronie. Każdy wiersz zawiera informację o nazwie, rozmiarze (procentowym oraz wyrażonym w KB, MB i GB) oraz ilości elementów (plików i katalogów). Gdy skanowanie dobiegnie końca, Wykres kołowy jest rysowany po prawej stronie. W przypadku zatrzymania skanowania przed jego ukończeniem wyświetlana jest tylko częściowa reprezentacja wykorzystania dysku odnosząca się do katalogów które zostały przetworzone przed zatrzymaniem.

### Analizator wykorzystania dysku wyświetla wykres kołowy wykorzystania miejsca przez katalog

After scanning a folder.

Wykres kołowy jest złożony z pierścieni umieszczonych dookoła środkowego okręgu. Okrąg symbolizuje katalog będący korzeniem częściowego drzewa (jest to katalog, który użytkownik wybrał do skanowania). Każdy pierścień reprezentuje poziom w częściowym drzewie - katalogi korzenia reprezentują pierwszy pierścień, a głębszym poziomom odpowiadają bardziej zewnętrzne pierścienie na wykresie. Każdy podkatalog jest reprezentowany jako część pierścienia, kąt jest proporcjonalny do rozmiaru zawartości oraz pokolorowany w sposób ułatwiający wizualizację. Przedstawiane jest tylko pięć poziomów - w przypadku, gdy katalog na piątym poziomie zawiera dalsze podkatalogi, są one zaznaczone jako czarna krzywa położona blisko części pierścienia symbolizująca katalog. Gdy wybrany jako korzeń katalog nie ma dalszych podkatalogów, zostanie wyświetlone tylko koło wewnętrzne. Po najechaniu kursora na reprezentację katalogu na wykresie, zostanie on podświetlony oraz wyświetli się informacja odnośnie jego nazwy i rozmiaru. Gdy dany katalog posiada podkatalogi, zostanie wyświetlone małe okno z nazwą. Jest możliwe, że wyświetlone zostaną nazwy tylko części katalogów, aby uniknąć nakładania się ich na siebie.

Podczas przemieszczania się pomiędzy wierszami listy (czy też rozwijaniem tych posiadających katalogi), graficzna reprezentacja zmienia się używając wskazanego katalogu jako korzenia częściowego drzewa będącego nową reprezentacją. Można także przemieszczać się pomiędzy katalogami z obszaru wykresu kołowego. Po kliknięciu lewym przyciskiem myszy na wnętrze katalogu, zaznaczony katalog zostaje korzeniem nowego drzewa. Po naciśnięciu środkowego przycisku myszy (wewnątrz ramki wykresu kołowego) następuje przeniesienie w górę hierarchii katalogów.

Promienie katalogu i jego katalogu nadrzędnego mają rozmiar proporcjonalny do rozmiarów katalogów. Z łatwością można zauważyć, że rozmiar katalogu jest mniejszy bądź równy rozmiarowi jego katalogu nadrzędnego. Pomimo tego, że tylko katalogi są wyświetlane na wykresie, pliki są brane pod uwagę przy obliczaniu rozmiaru przestrzeni zajmowanej przez katalogi.